The waves of mobile phones | 2006 | watercolour and ink on paper | 64 x 50 cm
Collection in Germany

For those who left their home and homeland to migrate abroad, the mobile phone is the ultimate lifeline. Whenever I call home and speak with loved ones, a wave of joy fills my heart. Amid the uncertainties of a return journey, migrants spend days and nights eagerly waiting for the next phone call.

​The sorrows of those who left their homeland before the arrival of smartphones were far more intense! Today, when everything can be seen and heard at the touch of a fingertip, this image brings me back to my past memories. You too may have experienced those bittersweet, sorrowful moments some twenty years ago.

​This artwork, beautifully crafted in watercolour and ink, captures the isolation, emptiness, and fragmented realities of migrant life. It simultaneously speaks to us on a profoundly instinctive and emotional level through a beautifully balanced composition.

​A faceless image is at the centre, dissolving in shades of red, crimson, deep blue, and indigo. This figure without facial features becomes a universal symbol of the diaspora. The fluid watercolour signifies the dissolution of a migrant mind trapped, unrooted, between two worlds. Furthermore, the composition traces the geographical and emotional boundaries that separate the migrant from their homeland and loved ones.

​As these red lines and symbols cut across the head and body, they evoke both the channels of communication carrying sound waves back home and the ebb and flow of joys and sorrows within the mind. The contrast between deep blue and red highlights the internal conflict between the warmth of home and the isolation of exile.

​To the right of the figure, a mobile phone with an antenna and keypad signifies the single ‘lifeline’ to the homeland. Positioned close to the ear, it emphasises the migrant psyche that is constantly listening, waiting for the next call. Though homes are painted in red on both the left and right sides of the figure, the home on the left is trapped upside-down behind the bars, distantly inaccessible. This visual is a reflection of structural contradictions pulling the psyche in two opposing directions.

​The artwork preserves the loneliness of an era before smartphones, when connectivity relied entirely on calling cards and limited cellular networks. It reminds us of how emotional those phone calls were during a time when seamless connections were not possible.

​The rhythm between the blue ink and the rigid red lines captures the psychological state of a human being living in one place but mentally anchored to a distant connection. It is a visual materialisation of the internal conflict endured by those who live in exile in the middle of the deep uncertainty of ever returning home.

……..

വീടും നാടും വിട്ട് പ്രവാസത്തിലേക്ക് ചേക്കേറിയവർക്ക് ആകെയുള്ള വലിയൊരു ആശ്രയമാണ് മൊബൈൽ ഫോൺ. നാട്ടിലേക്ക് വിളിക്കുമ്പോഴും പ്രിയപ്പെട്ടവരുമായി സംസാരിക്കുമ്പോഴും മനസ്സിന് അനുഭവപ്പെടുന്ന ആഹ്ലാദത്തിന്റെ ആ തരംഗം ഒന്ന് വേറെ തന്നെയാണ്. എന്നാണൊരു മടക്കയാത്രയെന്നറിയാത്ത അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾക്കിടയിൽ, ദുഃഖാർദ്രമായ ദിനരാത്രങ്ങൾ തള്ളിനീക്കുന്ന പ്രവാസികൾ അടുത്തൊരു ഫോൺവിളിക്കായി എപ്പോഴും കാതോർത്തിരിക്കാറുണ്ട്.

സ്മാർട്ട്ഫോണുകൾ വരുന്നതിന് മുൻപ് നാടുവിട്ടവരുടെ സങ്കടങ്ങൾ ഇതിലും എത്രയോ ഇരട്ടിയായിരുന്നു! ഇന്ന് വിരൽത്തുമ്പിൽ പ്രിയപ്പെട്ടവരെ കാണാനും കേൾക്കാനും സാധിക്കുമ്പോൾ, ഈ ചിത്രം എന്നെ പഴയകാല ഓർമ്മകളിലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഇരുപത് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് അനുഭവിച്ച ആ ദുഃഖാർദ്രമായ നിമിഷങ്ങൾ ഒരുപക്ഷേ നിങ്ങളും അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ടാകാം.

​പ്രവാസജീവിതത്തിന്റെ ആഴമേറിയ ഒറ്റപ്പെടലും ശൂന്യതയും വിഭജിക്കപ്പെട്ട യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളും ജലച്ചായത്തിലും മഷിയിലും അതീവ തീവ്രതയോടെ വരച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം, ഒരേസമയം വൈകാരികതയുടെ അത്യഗാധമായ തലത്തിലും വളരെ സൂക്ഷ്മമായ ഘടനാപരമായ രൂപത്തിലും സംവദിക്കുന്നുണ്ട്.

​ചിത്രത്തിന്റെ മധ്യത്തിലായി ചുവപ്പ്, കടുംനീല, ഇൻഡിഗോ എന്നീ നിറങ്ങളിൽ പടർന്നൊഴുകുന്ന ഒരു മുഖരൂപമുണ്ട്. വ്യക്തമായ മുഖഭാവങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത ഈ രൂപം പ്രവാസത്തിന്റെ ഒരു സാർവത്രിക പ്രതീകമായി മാറുന്നു.

ജലച്ചായത്തിൽ പടർന്നുപരക്കുന്ന വരകളുടെ സ്വഭാവം, രണ്ട് ലോകങ്ങൾക്കിടയിൽ അകപ്പെട്ടുപോയ, വേരുകളുറയ്ക്കാത്ത ഒരു പ്രവാസി മനസ്സിന്റെ ദ്രവീകരണത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടാതെ, ഇത് പ്രവാസിയെ നാട്ടിൽ നിന്നും പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ നിന്നും അകറ്റിനിർത്തുന്ന ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും വൈകാരികവുമായ അതിരുകളെയും വ്യക്തമാക്കുന്നു. തലയിലൂടെയും ശരീരത്തിലൂടെയും കടന്നുപോകുന്ന ശബ്ദതരംഗങ്ങളെയാണ് ഈ ചുവന്ന തിരശ്ചീനമായ നേർരേഖകളും, ശൂന്യ (പൂജ്യം) പ്രതീകങ്ങളും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്. അവ നാട്ടിലേക്ക് വിവരങ്ങളെത്തിക്കുന്ന ആശയവിനിമയ മാർഗ്ഗങ്ങളെയും ഒപ്പം മനസ്സിൽ മാറിമറിയുന്ന ആഹ്ലാദത്തിന്റെയും ദുഃഖത്തിന്റെയും തരംഗങ്ങളെയും ഒരേപോലെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.

​കടുംനീല നിറവും അതിലേക്ക് പടരുന്ന ചുവപ്പും തമ്മിലുള്ള വൈരുധ്യം, നാടിന്റെ ഊഷ്മളതയും പ്രവാസത്തിന്റെ തണുത്ത ഒറ്റപ്പെടലും തമ്മിലുള്ള ആത്മസംഘർഷത്തെയാണ് എടുത്തുകാണിക്കുന്നത്.

​രൂപത്തിന്റെ വലതുവശത്തായി ആന്റിനയും കീപാഡുമുള്ള ഒരു പഴയ മൊബൈൽ ഫോൺ വരച്ചിരിക്കുന്നത് നാട്ടിലേക്കുള്ള ഒരേയൊരു ‘ആശ്രയത്തെ’ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അത് ചെവിയോട് ചേർത്തു വെച്ചിരിക്കുന്നത്, അടുത്ത ഫോൺവിളിക്കായി എപ്പോഴും കാതോർത്തിരിക്കുന്ന പ്രവാസിമനസ്സിനെ അടിവരയിടുന്നു. ‘വീട്’ എന്നത് പ്രവാസിയുടെ കൺമുന്നിൽ ഉണ്ടെങ്കിലും, അത് അകലെ അപ്രാപ്യമായ രീതിയിൽ വരകൾക്ക് പിന്നിൽ തലകീഴായാണ് തളയ്ക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. പരസ്പരവിരുദ്ധമായ രണ്ട് ദിശകളിലേക്കുള്ള ചിന്താ വൈരുധ്യങ്ങളുടെ പ്രതിഫലനമാണ് ഈ കാഴ്ച.

​സ്മാർട്ട്ഫോണുകൾ വരുന്നതിനും മുൻപ്, കോളിംഗ് കാർഡുകളെയും, പരിമിതമായ നെറ്റ്‌വർക്കുകളെയും മാത്രം ആശ്രയിച്ചിരുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ഏകാന്തതയെ ഈ ചിത്രം കൃത്യമായി പകർത്തിവെക്കുന്നു. പ്രിയപ്പെട്ടവരെ ഒരു വിരൽത്തുമ്പിൽ കാണാൻ കഴിയാതിരുന്ന ആ കാലത്ത്, ഫോൺ വിളികൾക്ക് എത്രമാത്രം വൈകാരിക ഭാവമുണ്ടായിരുന്നു എന്ന് ഇത് നമ്മളെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

ലയിച്ചും പടർന്നൊഴുകിയും പരക്കുന്ന നീലയും ചുവന്ന വർണ്ണങ്ങളും, അതിനെ വിച്ഛേദിച്ച് കടന്നുപോകുന്ന ചുവന്ന തിരശ്ചീന വരകളുടെ പ്രകമ്പനവും തമ്മിലുള്ള ഈ താളം, ശരീരം കൊണ്ട് ഒരിടത്തും മനസ്സ് കൊണ്ട് ഫോൺവിളിയിലുമായി ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ മാനസികാവസ്ഥയെ പൂർണ്ണമായും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ‘ഇനിയെന്നൊരു മടക്കയാത്ര’ എന്ന അനിശ്ചിതത്വത്തിന്റെ നടുവിലും പ്രവാസം നയിക്കുന്നവരുടെ ആത്മസംഘർഷത്തിന്റെ നേർക്കാഴ്ചയാണ് ഈ ദൃശ്യാവിഷ്കാരം.